Bệnh thán thư trên sầu riêng: Nguyên nhân và cách xử lý

Bệnh thán thư trên sầu riêng là gì?

Bệnh thán thư trên sầu riêng do các loài nấm thuộc chi Colletotrichum gây ra, trong đó thường gặp Colletotrichum gloeosporioides.

Nấm có thể tồn tại trên lá, cành và các mô cây đã nhiễm bệnh. Khi gặp điều kiện độ ẩm cao, tán cây rậm hoặc cây sinh trưởng yếu, bệnh dễ phát sinh và lan rộng.

Thán thư chủ yếu gây hại trên lá, làm giảm diện tích lá khỏe và ảnh hưởng đến khả năng phục hồi của cây, đặc biệt ở những vườn sầu riêng sau thu hoạch hoặc chăm sóc kém.

Bệnh thán thư trên sầu riêng và dấu hiệu nhận biết

Dấu hiệu bệnh thán thư trên sầu riêng

Nhà vườn có thể nhận biết bệnh qua một số biểu hiện điển hình:

• Vết bệnh thường bắt đầu từ mép hoặc chóp lá.
• Ban đầu vết bệnh nhỏ, sau chuyển sang màu nâu hoặc nâu sẫm.
• Vết bệnh lan dần vào trong phiến lá.
• Trên vết bệnh già có thể xuất hiện những vòng sẫm màu gần đồng tâm.
• Khi bệnh nặng, phần lá bị bệnh khô lại, nhiều vết liên kết thành mảng lớn.
• Lá suy yếu, giảm quang hợp và có thể rụng sớm.

Không nên thấy lá sầu riêng bị cháy nâu là kết luận ngay cây bị thán thư. Một số bệnh như cháy lá, đốm lá hoặc Phytophthora cũng có thể tạo triệu chứng tương tự.

Nguyên nhân khiến sầu riêng bị thán thư

Nguồn nấm bệnh tồn tại trong vườn

Lá và cành nhiễm bệnh không được thu gom có thể tiếp tục lưu giữ nguồn nấm. Khi gặp điều kiện thuận lợi, bào tử phát tán sang các bộ phận khỏe.

Vườn có độ ẩm cao

Mưa kéo dài, tán cây rậm và thiếu thông thoáng làm lá lâu khô, tạo điều kiện thuận lợi cho nấm phát triển.

Những vườn trồng quá dày hoặc ít tỉa cành thường có nguy cơ bệnh cao hơn.

Cây sầu riêng suy yếu

Cây thiếu nước, mất cân đối dinh dưỡng, bộ rễ yếu hoặc chưa phục hồi sau thu hoạch thường dễ bị bệnh hơn.

Do đó, muốn kiểm soát thán thư hiệu quả không chỉ dựa vào thuốc mà còn phải duy trì cây sinh trưởng khỏe.

Phân biệt thán thư với một số bệnh dễ nhầm

Bệnh	Dấu hiệu chính
Thán thư	Vết nâu thường bắt đầu từ chóp hoặc mép lá, vết già có thể xuất hiện vòng đồng tâm
Cháy lá	Lá xuất hiện các vùng cháy nâu, có thể lan nhanh khi ẩm độ cao
Đốm lá	Xuất hiện nhiều đốm nhỏ, sau phát triển thành vùng bệnh lớn
Phytophthora	Thường đi kèm thối rễ, xì mủ thân, thối gốc hoặc thối trái

Việc phân biệt đúng bệnh giúp nhà vườn tránh tình trạng đổi thuốc liên tục nhưng không kiểm soát được bệnh.

Cách xử lý bệnh thán thư trên sầu riêng

Khi phát hiện bệnh, nên kết hợp nhiều biện pháp thay vì chỉ tập trung phun thuốc.

1. Cắt bỏ bộ phận bị bệnh nặng

Tỉa những lá, cành bị bệnh nặng và thu gom ra khỏi vườn.

Không nên để lá bệnh tích tụ dưới gốc vì đây có thể là nguồn bệnh cho các đợt phát sinh tiếp theo.

2. Tạo tán cây thông thoáng

Tỉa bỏ cành yếu, cành giao nhau hoặc cành mọc quá dày trong tán.

Tán thông thoáng giúp:

• Giảm độ ẩm.
• Lá nhanh khô sau mưa.
• Hạn chế điều kiện thuận lợi cho nấm.
• Giúp thuốc phủ đều hơn khi phun.

3. Chăm sóc cây khỏe

Duy trì chế độ nước và dinh dưỡng cân đối, đặc biệt với cây vừa thu hoạch xong.

Không nên bón quá nhiều đạm khi cây đang yếu vì có thể làm đọt non phát triển mạnh nhưng mô cây mềm, dễ nhiễm bệnh.

Sầu riêng bị thán thư phun gì?

Khi bệnh mới xuất hiện, có thể sử dụng thuốc trị thán thư cho sầu riêng có hoạt chất và phạm vi đăng ký phù hợp.

Một số nhóm hoạt chất thường được sử dụng trong quản lý bệnh thán thư gồm:

• Mancozeb.
• Propineb.
• Metiram.
• Một số hoạt chất trừ nấm có cơ chế khác được đăng ký cho cây trồng và đối tượng bệnh tương ứng.

Khi chọn thuốc, cần ưu tiên sản phẩm có thông tin rõ ràng trên nhãn, sử dụng đúng liều lượng và đúng thời gian cách ly.

Không nên tự ý tăng liều hoặc pha quá nhiều loại thuốc với nhau với mục đích “đánh bệnh nhanh”.

Phun thuốc phòng trừ bệnh thán thư trên sầu riêng

MANCOPRO – giải pháp hỗ trợ quản lý nấm bệnh

Trong nhóm sản phẩm quản lý nấm bệnh của Dasmurai, nhà vườn có thể tham khảo MANCOPRO.

Sản phẩm chứa Mancozeb 80% w/w, thuộc nhóm thuốc trừ nấm tiếp xúc có cơ chế tác động đa điểm.

Mancozeb giúp hình thành lớp bảo vệ trên bề mặt mô cây, hạn chế nấm tiếp tục xâm nhiễm khi được sử dụng đúng thời điểm.

Sản phẩm phù hợp hơn khi:

• Bệnh mới xuất hiện.
• Cần bảo vệ lá khỏe.
• Vườn đang có nguy cơ nấm bệnh phát triển trong điều kiện ẩm độ cao.

Khi sử dụng MANCOPRO trên sầu riêng, cần kiểm tra kỹ nhãn sản phẩm, đối tượng phòng trừ, liều lượng và phạm vi đăng ký trước khi áp dụng.

Phun thuốc trị thán thư thế nào cho hiệu quả?

Phun khi bệnh còn nhẹ

Không nên chờ đến khi phần lớn bộ lá đã bị cháy mới bắt đầu xử lý.

Phun sớm giúp bảo vệ phần lá khỏe và hạn chế nguồn bệnh tiếp tục lan rộng.

Phun phủ đều tán lá

Với thuốc tiếp xúc, độ phủ của dung dịch rất quan trọng.

Cần phun đều cả mặt trên, mặt dưới lá và những khu vực tán cây có bệnh.

Theo dõi sau khi phun

Không nên đánh giá hiệu quả dựa trên việc vết bệnh cũ có biến mất hay không.

Phần lá đã bị hoại tử sẽ không xanh trở lại. Cần quan sát:

• Vết bệnh có tiếp tục lan không.
• Có xuất hiện thêm vết mới không.
• Lá non phát triển có khỏe không.

Nếu cần tìm hiểu thêm về nguyên tắc sử dụng thuốc BVTV an toàn trước thu hoạch, có thể tham khảo bài thời gian cách ly thuốc BVTV.

Cách phòng bệnh thán thư tái phát

Để hạn chế bệnh quay trở lại, nhà vườn nên:

• Thường xuyên kiểm tra lá sầu riêng.
• Tỉa cành để vườn thông thoáng.
• Thu gom lá và cành bệnh.
• Hạn chế để vườn ẩm kéo dài.
• Chăm sóc bộ rễ và dinh dưỡng cân đối.
• Chủ động phòng nấm trong những giai đoạn thời tiết thuận lợi cho bệnh.

Quản lý tốt môi trường vườn giúp giảm áp lực nguồn bệnh và hạn chế phụ thuộc quá nhiều vào thuốc BVTV.

Câu hỏi thường gặp

Lá sầu riêng bị thán thư có xanh lại không?

Không. Phần mô lá đã chuyển nâu và hoại tử sẽ không phục hồi. Mục tiêu xử lý là ngăn bệnh tiếp tục lan và bảo vệ lá khỏe.

Bệnh thán thư có lây không?

Có. Nấm có thể phát tán từ mô bệnh sang mô khỏe khi gặp điều kiện thích hợp.

Có cần cắt hết lá bị bệnh không?

Không cần cắt toàn bộ nếu lá chỉ có vài vết nhỏ. Nên ưu tiên loại bỏ những lá và cành bị bệnh nặng.

Sầu riêng bị thán thư phun gì?

Nên sử dụng thuốc trừ nấm có đăng ký phù hợp với cây sầu riêng và bệnh cần phòng trừ. Có thể tham khảo các sản phẩm chứa Mancozeb và sử dụng đúng hướng dẫn trên nhãn.