Bệnh thán thư hại thanh long: Nhận biết sớm và phòng trừ

Bệnh thán thư trên thanh long là gì?

Bệnh thán thư trên thanh long chủ yếu do các loài nấm thuộc nhóm Colletotrichum gây ra. Nấm có thể tấn công nhiều bộ phận khác nhau của cây như cành, nụ hoa, hoa và trái.

Nguồn bệnh có khả năng tồn tại trên các mô cây đã nhiễm bệnh, cành khô, trái hỏng và tàn dư thực vật trong vườn. Khi gặp điều kiện nhiệt độ và ẩm độ thuận lợi, nấm tiếp tục phát triển, hình thành nguồn lây nhiễm mới.

Đây là lý do ở những vườn từng xuất hiện thán thư, bệnh có thể tái phát nếu chỉ phun thuốc nhưng không thu gom cành, hoa hoặc trái bệnh.

Thán thư có thể gây bệnh trên cành thanh long từ những vết nhỏ ban đầu

Dấu hiệu bệnh thán thư trên thanh long

Thán thư không chỉ gây bệnh trên trái. Nhà vườn cần kiểm tra đồng thời cành, nụ hoa và quả để phát hiện bệnh từ giai đoạn sớm.

Trên cành thanh long

Ban đầu, trên cành có thể xuất hiện những chấm hoặc vùng màu vàng nhạt. Sau đó vết bệnh chuyển dần sang vàng nâu hoặc nâu sẫm.

Khi bệnh phát triển mạnh, các vết nhỏ có thể liên kết thành mảng lớn, làm phần mô bị bệnh suy yếu, khô hoặc thối.

Nếu vườn đang trong thời kỳ mưa nhiều, cần chú ý các cành phía trong tán vì đây là khu vực thường giữ ẩm lâu hơn.

Trên nụ và hoa

Nụ hoặc hoa nhiễm bệnh thường xuất hiện các chấm nâu đến nâu đen. Vết bệnh có thể mở rộng, khiến mô hoa bị thâm, nhũn hoặc khô.

Bệnh xuất hiện trong thời kỳ ra hoa có thể làm hoa rụng, ảnh hưởng khả năng đậu trái và năng suất sau này.

Trên trái thanh long

Đây là triệu chứng nhà vườn cần đặc biệt chú ý.

Trái bị thán thư thường xuất hiện những đốm tròn hoặc gần tròn. Phần tâm vết bệnh chuyển nâu hoặc nâu đỏ và có xu hướng lõm xuống so với bề mặt vỏ trái.

Khi bệnh nặng, các đốm tiếp tục mở rộng hoặc liên kết thành vùng thối lớn, làm trái mất giá trị thương phẩm.

Một số trái đã nhiễm bệnh nhưng biểu hiện chưa rõ ngoài vườn cũng có thể tiếp tục xuất hiện triệu chứng trong quá trình bảo quản.

Phân biệt thán thư và đốm nâu trên thanh long

Thán thư và đốm nâu đều có thể tạo các vết màu nâu trên cành hoặc trái nên rất dễ bị nhầm nếu chỉ quan sát sơ bộ.

Đặc điểm	Bệnh thán thư	Bệnh đốm nâu
Dấu hiệu ban đầu	Đốm vàng hoặc nâu trên cành, nâu đỏ trên trái	Thường bắt đầu bằng những chấm nhỏ giống vết kim châm
Trên trái	Vết tròn hoặc gần tròn, tâm nâu đỏ, có thể lõm	Vết nhỏ dần đổi màu và mở rộng trên bề mặt
Trên cành	Vùng vàng nâu, nâu đen, có thể tạo mảng bệnh	Xuất hiện nhiều đốm nhỏ rồi lan rộng
Khi bệnh nặng	Thối cành, hỏng hoa, hình thành vùng thối lõm trên trái	Tạo nhiều tổn thương trên cành và trái

Không nên thấy bất kỳ vết màu nâu nào trên thanh long cũng mặc định là thán thư. Việc chẩn đoán đúng giúp lựa chọn biện pháp phòng trừ phù hợp và tránh sử dụng thuốc không cần thiết.

Nhà vườn có thể tham khảo thêm bài viết về bệnh thán thư trên ớt và cách xử lý để hiểu thêm đặc điểm gây bệnh của nhóm nấm Colletotrichum trên cây trồng.

Vì sao bệnh thán thư thanh long thường phát triển mạnh sau mưa?

Thán thư thường gây hại mạnh hơn khi trong vườn đồng thời xuất hiện ba yếu tố:

Có nguồn bệnh + độ ẩm cao + cây có bộ phận nhạy cảm với nấm bệnh.

Những đợt mưa kéo dài làm bề mặt cành, hoa và trái giữ ẩm lâu hơn. Nước mưa và nước bắn trong vườn cũng có thể góp phần đưa nguồn bệnh từ khu vực nhiễm sang các mô cây khỏe.

Bệnh thường có nguy cơ phát triển mạnh hơn khi:

• Vườn rậm rạp, ít thông thoáng.
• Cành bệnh và trái bệnh không được thu gom.
• Hệ thống thoát nước kém.
• Mưa kéo dài hoặc ẩm độ không khí cao.
• Cây có nhiều cành già, cành yếu hoặc mô bị tổn thương.
• Vườn đã từng xuất hiện thán thư ở vụ trước.

Do đó, sau những đợt mưa liên tục, nhà vườn nên kiểm tra cành, nụ hoa và trái thay vì chờ đến khi triệu chứng lan rộng mới xử lý.

Mưa ẩm kéo dài tạo điều kiện thuận lợi cho thán thư thanh long phát triển

Thanh long bị thán thư cần làm gì?

Khi phát hiện dấu hiệu bệnh, nên xử lý theo từng bước để vừa giảm nguồn nấm hiện tại vừa hạn chế bệnh tiếp tục lây lan.

1. Loại bỏ bộ phận bị bệnh nặng

Cành, hoa hoặc trái đã bị bệnh nặng cần được cắt bỏ và đưa ra khỏi khu vực sản xuất.

Không nên để trái bệnh hoặc cành bệnh nằm dưới gốc vì đây có thể tiếp tục trở thành nguồn bệnh cho những đợt nhiễm sau.

Dụng cụ cắt tỉa cũng cần được vệ sinh khi di chuyển từ khu vực bệnh sang khu vực cây khỏe.

2. Làm vườn thông thoáng

Cắt bỏ cành già, cành quá dày hoặc những cành sinh trưởng kém để tăng độ thông thoáng.

Đồng thời kiểm tra hệ thống thoát nước, hạn chế tình trạng nước đọng và giữ ẩm kéo dài trong vườn.

3. Theo dõi các trụ xung quanh

Không chỉ kiểm tra cây đã xuất hiện bệnh.

Nhà vườn nên quan sát các trụ lân cận, nhất là cành non, nụ hoa và trái đang phát triển. Nếu phát hiện các vết bệnh mới, cần xử lý ngay từ giai đoạn đầu.

4. Sử dụng thuốc đúng thời điểm

Khi áp lực bệnh cao hoặc bệnh bắt đầu xuất hiện, có thể cần sử dụng thuốc trừ nấm phù hợp.

Hiệu quả thường tốt hơn khi xử lý ở giai đoạn bệnh mới phát sinh thay vì để các vết bệnh đã lan rộng rồi mới phun.

Thanh long bị thán thư phun gì?

Khi tìm thuốc trị thán thư cho thanh long, nhà vườn thường gặp nhiều hoạt chất và sản phẩm khác nhau.

Một số hoạt chất trừ nấm được sử dụng trong quản lý thán thư và các bệnh nấm trên cây trồng gồm Mancozeb, Difenoconazole hoặc các hoạt chất có cơ chế tác động phù hợp khác.

Tuy nhiên, điều quan trọng không phải chọn thuốc theo tên hoạt chất một cách máy móc mà phải kiểm tra:

• Thuốc có được phép sử dụng trên cây trồng tương ứng hay không.
• Đối tượng bệnh được đăng ký trên nhãn.
• Liều lượng và lượng nước sử dụng.
• Thời điểm phun.
• Số lần xử lý.
• Thời gian cách ly trước thu hoạch.

Không tự tăng liều hoặc phối trộn nhiều loại thuốc khi chưa có hướng dẫn phù hợp.

MANCOPRO – giải pháp quản lý nhóm bệnh nấm

Trong hệ sản phẩm của Dasmurai, MANCOPRO có thành phần Mancozeb 80%, thuộc nhóm thuốc trừ nấm có cơ chế tác động đa điểm.

Mancozeb chủ yếu phát huy vai trò bảo vệ bề mặt cây trước sự xâm nhiễm của nhiều nhóm nấm gây bệnh. Vì vậy, yếu tố quan trọng khi sử dụng là xử lý đúng thời điểm và tạo độ phủ phù hợp trên bề mặt cần bảo vệ.

Với thanh long đang có nguy cơ hoặc đã xuất hiện thán thư, nhà vườn cần đối chiếu đúng phạm vi đăng ký và hướng dẫn trên nhãn MANCOPRO trước khi sử dụng trên cây trồng thực tế.

Không lấy liều lượng của một cây trồng khác để áp dụng trực tiếp cho thanh long.

Nếu trái đã gần ngày thu hoạch, thời gian cách ly càng cần được chú ý. Nhà vườn có thể đọc thêm bài thời gian cách ly thuốc BVTV là gì và cách xác định PHI trước khi xây dựng lịch phun.

Cách phòng bệnh thán thư trên thanh long

Thán thư sẽ dễ kiểm soát hơn nếu nhà vườn chủ động giảm nguồn bệnh ngay từ đầu vụ.

Giữ vườn sạch và thông thoáng

Thường xuyên cắt bỏ cành bệnh, cành già và các bộ phận sinh trưởng kém.

Trái hỏng, hoa rụng và các tàn dư bị bệnh cần được thu gom thay vì để phân hủy ngay dưới gốc.

Hạn chế độ ẩm kéo dài

Duy trì hệ thống thoát nước tốt, đặc biệt trong mùa mưa.

Tán cây quá dày nên được tỉa hợp lý để ánh sáng và không khí lưu thông tốt hơn.

Theo dõi chặt trong giai đoạn ra hoa, nuôi trái

Đây là thời kỳ các bộ phận có giá trị thương phẩm cao dễ bị ảnh hưởng.

Sau những đợt mưa kéo dài, nên tăng tần suất thăm vườn để kịp thời phát hiện những vết bệnh mới.

Bón phân cân đối

Không nên bón quá thiên lệch khiến cây phát triển quá nhiều mô non yếu trong điều kiện mưa ẩm.

Cây khỏe, sinh trưởng cân đối sẽ có khả năng chống chịu tốt hơn trước áp lực sâu bệnh.

Quản lý thuốc theo nguyên tắc hợp lý

Nếu cần sử dụng thuốc BVTV, phải tuân thủ đúng hướng dẫn trên nhãn.

Không nên lạm dụng một hoạt chất liên tục trong thời gian dài. Với các loại thuốc có nguy cơ hình thành tính kháng, cần xây dựng chương trình luân phiên nhóm hoạt chất phù hợp.

Một số câu hỏi thường gặp

Bệnh thán thư có gây hại trên trái thanh long không?

Có. Thán thư có thể tạo các đốm tròn hoặc gần tròn trên trái, tâm nâu đỏ và lõm xuống. Khi bệnh nặng, nhiều vết có thể liên kết thành vùng thối lớn, làm giảm giá trị thương phẩm.

Vì sao đã phun thuốc nhưng bệnh thán thư vẫn xuất hiện lại?

Nguyên nhân có thể do nguồn bệnh vẫn còn trong vườn, xử lý quá muộn, phun không phủ đều hoặc điều kiện mưa ẩm tiếp tục thuận lợi cho nấm phát triển.

Do đó, phun thuốc cần kết hợp vệ sinh vườn và loại bỏ cành, hoa, trái bị bệnh.

Có nên phun thuốc khi thanh long gần thu hoạch?

Cần căn cứ vào thời gian cách ly ghi trên nhãn của từng sản phẩm.

Nếu không đảm bảo đủ thời gian cách ly trước ngày thu hoạch dự kiến, không được tự ý rút ngắn PHI hoặc sử dụng thuốc không phù hợp.

Bệnh thán thư trên thanh long có lây lan nhanh không?

Trong điều kiện mưa nhiều, ẩm độ cao và vườn tồn tại lượng nguồn bệnh lớn, thán thư có thể tiếp tục phát sinh trên nhiều bộ phận của cây.

Vì vậy, phát hiện những ổ bệnh đầu tiên và xử lý sớm có ý nghĩa rất lớn.